ગુજરાતી સાહિત્ય એકેડ્મી દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલ ગુજરાતી ભાષાની શ્રેષ્ઠ સાહિત્ય કૃતિ નું પ્રથમ પારિતોષિક અને રોકડ ઇનામ વિજેતા ગ્રંથ ..” સૌરાષ્ટ્રનો સાંસ્કૃત્તિક વૈભવ”  ( ડો. કલાભાઈ પિંગળશીભાઈ ગઢવી સ્મૃતિગ્રંથનું, લક્ષ્મણભાઈ પિંગળશીભાઈ ગઢવી રચીત પુસ્તક ) માંથી………….                                   

 ચિત્રકળા અને રંગોળી વિશે થોડી માહિતી

 ચિત્રકલા અંગે વિષ્ણુધર્મોત્તપુરાણમાં જણાવ્યાં પ્રમાણે બધી કળાઓમાં ચિત્રકલા ઉત્તમ છે. ચિત્રકલાની સાધનાથી ધર્મ, અર્થ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. ઘરમાં ચિત્રલેખની સમાન બીજું કોઈ મંગલદાયક નથી. પ્રચીનશાસ્ત્રોની માન્યતા પ્રમાણે ચિત્ર વિનાનું ઘર સ્મશાનવત્ છે. ઘરમાં ચિત્રાંકન મંગલદાયી મનાયું હોવાથી રાજા, મહારાજા આવાસની ભીંત ઉપર ચિત્રો દોરવતાં. વિશેષમાં ચિત્રનાં રસાનુભાવ માટે લખે છે કે : “ચિત્રકળાનાં નિષ્ણાંતો સૂક્ષ્મ, સજીવ અને વેગવાળા રેખાંકન જુવે છે, વિચક્ષણ લોકો ચિત્રકારની હળવી પીંછીને ઝીણવટથી તપાસે છે. સ્ત્રીઓ ઘરેણાં વગેરે ઉપરની સજાવટ જ ચિત્રોમાં જોવાનું ખોળે છે. અને સામાન્ય દ્રષ્ટિ તો રંગની ભભક જ વખાણે છે.” રંગોની સભાનતા પ્રત્યેક વ્યક્તિમાં તીવ્ર હોય છે. જીવનમાં પ્રત્યેક અવસરમાં, દરેક વ્યવહારમાં અને દરેક રચનામાં રંગોનો પ્રયોગ વ્યાપક બની જાય છે, પરંતુ આંખોનાં સ્નાયુઓને મોકળાશ, પ્રસન્નતા, ચમક કે આનંદ આપવા આજનાં વિશ્વમાં રંગો ક્યાં છે ? એ એક પ્રશ્ન છે.

નૃવંશશાસ્ત્રીઓનાં મત મુજબ આદિ માનવનો પ્રથમ વ્યવહાર ઈંગિત અને ચિત્રો દ્વારા થતો હતો.

સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાતમાં ચિત્રકળાનો આરંભ ગ્રંથચિત્રો અને ભિતિચિત્રોમાંથી થયો છે. ગ્રંથચિત્રોનો ઉદભવ યજ્ઞયાગાદિની ધાર્મિક ક્રિયામાંથી થતી રંગોળીમાંથી થયો હોવાનું મનાય છે

ક્રમશ

Advertisements